Schrikachtig, onhandig of nog steeds in bed plassen? Actieve primaire reflexen kunnen dit verklaren

Een kind dat bij het minste geluid alle kanten op schiet. Dat op de fiets nooit lijkt te weten waar zijn lijf is. Dat op school na tien minuten stilzitten alweer onderuit hangt of van zijn stoel valt. Je dochter die op haar tenen loopt. Je zoon die niet kan meekomen met zwemles. Ouders komen vaak binnen met dit soort observaties, en dat is precies waar we beginnen.

Deze patronen hangen regelmatig samen met primaire reflexen die nog actief zijn. Dat zijn de automatische bewegingen waarmee een baby geboren wordt en die in de eerste levensjaren horen te integreren. Lukt dat niet volledig, dan blijft het lijf op de automatische piloot reageren op prikkels die allang niet meer gevaarlijk zijn.

Hieronder een overzicht van een aantal reflexen die ik in de praktijk regelmatig tegenkom, met de signalen die je er als ouder bij kunt herkennen.

Eczeem en allergieën

Angst/verlammings/terugtrek reflex. Dit is de vroegste reflex, die er al is vóór de geboorte, als reactie op stress in de baarmoeder. Waar de Moro later zorgt voor een schrikreactie naar buiten, zorgt deze reflex voor het tegenovergestelde: bevriezen. Een kind trekt zich bij spanning terug in plaats van te reageren, is angstig bij nieuwe situaties of onbekende mensen, en kan overweldigd raken zonder dat je dat aan de buitenkant meteen ziet. Veel voorkomende klachten zijn: darmproblemen, eczeem, allergieën, huiduitslag.

Schrikt overal van, is nooit echt tot rust te krijgen

Moro reflex. Dit is de allereerste schrikreflex van een baby: armen en beentjes gaan open bij een plotseling geluid of fel licht. Bij een kind waarbij dit niet is geïntegreerd, zie je die overgevoeligheid terug in het dagelijks leven. Snel schrikken, moeite met drukte of felle lampen, emotioneel snel omslaan, en een lijf dat continu op scherp lijkt te staan.

Trekt zich terug, lijf wordt stijf onder spanning

Volwassen Moro Waar de 'kinder'-Moro zich uit in schrikken en in huilen uitbarsten, zie je bij tieners en volwassenen vaker het tegenovergestelde: het lijf trekt zich juist samen en verstijft. Chronische spanning in nek en schouders, moeite met écht ontspannen, en een systeem dat bij stress liever bevriest dan reageert.

Moeite met houding, je kind valt om of hangt onderuit

TLR (Tonische Labyrint Reflex). Deze reflex heeft te maken met hoofdbeweging en spierspanning. Als deze actief is, zie je een slappe of juist te gespannen lichaamshouding, moeite met balans, en een kind dat op een stoel zit alsof het elk moment kan omvallen.

Lang bedplassen

SGR (Spinal Galant Reflex). Ontstaat normaal als reactie op aanraking langs de onderrug. Blijft hij actief, dan kan dat zorgen voor overgevoeligheid voor kleertjes met een label of strakke tailleband, onrust bij lang stilzitten, en soms ook bedplassen op latere leeftijd. Dit kind wil eigenlijk alleen maar een joggingbroek aan.

Onhandig, houterig, je kind mist overzicht in de ruimte

Landau reflex. Deze reflex helpt een baby om het hoofd en de romp tegen de zwaartekracht in op te tillen. Niet goed geïntegreerd, uit zich dat in een kind dat onhandig beweegt, moeite heeft met sporten waarbij balans nodig is, en zich fysiek onzeker voelt in de ruimte.

Weet met linkerhand niet wat rechts doet

ATNR (Asymmetrische Tonische Nekreflex). Ook wel de "schermersreflex": draait het hoofd naar links, dan strekt de linkerarm en buigt de rechter. Actief gebleven geeft dit problemen met de lijn houden bij schrijven, moeite met kruisen van de middellijn, en lastig lezen omdat de ogen de regel niet soepel volgen. Struikelt over zijn eigen voeten. Moet zijn eigen hoofd ondersteunen.

Kan niet stilzitten zonder onderuit te zakken

STNR (Symmetrische Tonische Nekreflex). Deze koppelt hoofdbeweging aan armen en benen. Een kind met een actieve STNR zit vaak in rare houdingen: benen om de stoelpoten gehaakt, hoofd op de arm, altijd in beweging op zoek naar houvast. Overschrijven van bord naar schrift kost dan extra moeite. Zwemles en met name duiken is een uitdaging.

Loopt op de tenen, spanning in de voeten

Babinski reflex. Bij een baby krullen de tenen om bij aanraking van de voetzool. Blijft dit actief, dan zie je kinderen soms op de tenen lopen, een verhoogde spanning in kuiten en voeten, en een houterige manier van staan of lopen. Je kind heeft scheef afgesleten schoenen.

Praktische situaties waarin je deze reflexen tegenkomt

Reflexen laten zich niet alleen zien in gedrag, maar ook in hele concrete, alledaagse situaties. Een paar verbanden die ik in de praktijk vaak tegenkom:

• Zwemles die maar niet lukt. Bang voor water op het gezicht, paniek bij kopje-onder, of juist geen gevoel voor drijven en balans in het water: dit komt vaker voor dan je denkt door een actieve reflex.

• Lees- en schrijfproblemen, dyslectische klachten. Letters omdraaien, de regel kwijtraken, moeite met overschrijven van bord naar schrift: dit hangt erg vaak samen met actieve.

• Burn-out en overspannenheid bij volwassenen. De volwassen Moro komt opvallend vaak terug bij mensen die vastlopen in spanning: een lijf dat structureel op scherp staat, nooit echt ontspant, en waarbij rust nemen niet het verschil maakt dat je zou verwachten.

• Vaak verkouden, snel koorts, allergische reacties of eczeem. Bij een sommige reflexen zien we regelmatig een lichaam dat ook op fysiek vlak in een soort verhoogde paraatheid blijft hangen, wat samen kan gaan met een gevoeliger afweersysteem en atopische klachten.

• Moeite met stilzitten op school, ondanks concentratie-inspanning. Dit is meestal geen kwestie van niet niet willen, maar over simpelweg te maken hebben met een lijf dat niet niet meewerkt.

• Overgevoelig voor kleding, labels of naadjes in sokken. Dit wijst vaak op een actieve reflex niet op overdreven prikkelbaarheid.

Wat je hiermee kunt

Herken je een paar van deze signalen bij je kind (of bij jezelf)? Dat betekent niet meteen dat er iets mis is. Veel van deze patronen overlappen, en een enkel signaal zegt op zichzelf weinig. Wat wél vaak voorkomt: een kind dat op meerdere van deze punten herkenning oproept, en waarbij ouders al langer het gevoel hebben dat er iets onder de motorkap zit dat niet vanzelf wegtrekt.

Met kinesiologie test ik welke reflexen nog actief zijn en ondersteun ik het lichaam met gerichte, zachte oefeningen, spiertesten of andere technieken om het reflex alsnog te laten integreren. Dit is voor veel kinderen en hun ouders een waardevolle stap wanneer de gebruikelijke aanpak niet het verschil maakt dat ze hoopten.

Herken je je kind in dit lijstje en wil je weten of reflexintegratie iets voor jullie kan betekenen? Neem gerust contact op of lees meer over primaire reflex integratie.

NB: Primaire reflexen kunnen ook bij volwassen klachten geven. Een reflex kan vanuit de kindertijd niet goed geïntegreerd zijn. Maar het komt ook voor dat het reflex wel goed geïntegreerd was, maar door een heftige emotionele gebeurtenis of een fysieke schok: een auto ongeluk, of een val van de trap, weer actief is geworden.